Trong kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, Thánh Gióng là một trong những câu chuyện được nhiều người yêu thích và ghi nhớ nhất. Truyền thuyết này không chỉ kể về sự ra đời và chiến công hiển hách của người anh hùng làng Gióng mà còn ẩn chứa những bài học sâu sắc về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và sức mạnh phi thường của dân tộc Việt Nam.
1. Sự ra đời kỳ lạ và nuôi dưỡng phi thường
Truyện kể rằng, vào đời Hùng Vương thứ sáu, tại làng Gióng, có hai vợ chồng ông lão hiền lành, phúc đức nhưng tuổi đã cao vẫn chưa có con. Một ngày nọ, bà lão ra đồng và nhìn thấy một vết chân khổng lồ. Bà đặt chân vào ướm thử và sau đó mang thai. Mười hai tháng sau, bà sinh hạ một cậu bé khôi ngô, tuấn tú. Tuy nhiên, điều kỳ lạ là cậu bé lên ba tuổi vẫn không biết nói, không biết cười, chỉ nằm yên một chỗ. Sự ra đời và lớn lên khác thường này như báo hiệu một tương lai phi thường.
Cùng thời điểm đó, giặc Ân tràn sang xâm lược nước ta, gây bao cảnh lầm than. Vua Hùng sai sứ giả đi khắp nơi tìm người tài cứu nước. Tiếng rao của sứ giả vang đến tai cậu bé Gióng. Lần đầu tiên, cậu cất tiếng nói, đòi mẹ mời sứ giả vào và yêu cầu nhà vua chuẩn bị ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt để mình ra trận. Từ đó, Gióng lớn nhanh như thổi, ăn bao nhiêu cũng không no, áo vừa mặc xong đã chật. Hai vợ chồng làm không đủ nuôi con, bà con làng xóm xúm vào góp gạo, nuôi nấng Gióng. Tinh thần yêu nước và sự đoàn kết của nhân dân được thể hiện rõ nét qua hành động này, Gióng lớn lên trong vòng tay yêu thương và kỳ vọng của cả làng.
2. Gióng ra trận và chiến công hiển hách
Khi giặc Ân đến chân núi Trâu, thế nước lâm nguy. Đúng lúc ấy, sứ giả mang đầy đủ vũ khí đến. Gióng vươn vai trở thành một tráng sĩ cao lớn, oai phong lẫm liệt. Mặc áo giáp, cầm roi sắt, chàng nhảy lên mình ngựa sắt, phun lửa, xông thẳng vào quân giặc. Giặc chết như rạ. Khi roi sắt gãy, Gióng nhổ những bụi tre bên đường quật vào giặc, khiến chúng tan vỡ, bỏ chạy tán loạn. Gióng đuổi theo đến chân núi Sóc.
3. Sự ra đi và tưởng nhớ
Sau khi dẹp tan giặc Ân, Thánh Gióng không màng danh lợi, chỉ một mình một ngựa, lên đỉnh núi, cởi bỏ áo giáp sắt và cùng ngựa bay về trời. Sự ra đi phi thường này càng làm tăng thêm vẻ huyền thoại cho người anh hùng. Vua Hùng nhớ công ơn, phong Gióng là Phù Đổng Thiên Vương và cho lập đền thờ tại quê nhà.
Truyền thuyết còn kể lại những dấu tích còn sót lại như những bụi tre ngà vàng óng, những ao hồ là vết chân ngựa, hay làng Cháy – nơi ngựa phun lửa thiêu rụi. Lễ hội Gióng được tổ chức hàng năm tại làng Phù Đổng để tưởng nhớ công ơn người anh hùng, thể hiện niềm tin bất diệt của dân tộc vào sức mạnh quật cường và tinh thần yêu nước. Truyện Thánh Gióng là biểu tượng cho ý chí quật cường, sức mạnh đoàn kết và lòng yêu nước nồng nàn của dân tộc Việt Nam, luôn thôi thúc các thế hệ sau gìn giữ và bảo vệ non sông.
