Cách đây hàng nghìn năm, tại xứ Xích Quỷ, vua Kinh Dương Vương đã kết hôn cùng Long Nữ, con gái của Thủy Tinh Động Đình Hồ. Họ sinh hạ Sùng Lãm, người kế vị cha và lấy tên là Lạc Long Quân. Là con cháu của Rồng, Lạc Long Quân có sức mạnh phi thường và tình yêu mãnh liệt với sông nước. Ông tiếp nối sự nghiệp của cha, cai quản đất nước Lạc Việt.
Thời bấy giờ, Lạc Việt vẫn còn là vùng đất hoang vu, bị quỷ dữ xâm chiếm khắp nơi. Dưới biển Đông, một con thủy quái khổng lồ thường xuyên nuốt chửng cả thuyền đánh cá cùng ngư dân, gieo rắc nỗi kinh hoàng cho muôn dân. Lạc Long Quân đã hạ lệnh đóng một con thuyền lớn, mang theo cây đinh ba sắc bén để tiêu diệt thủy quái. Sau trận chiến cam go, ông đã chặt đầu con quái vật, mang lại bình yên cho vùng biển.
Tiếp đó, tại Long Biên, Lạc Long Quân đối mặt với Cửu Vĩ Hồ Ly tinh. Ban đêm, nó thường xuất hiện, tấn công trẻ con vô tội. Bằng sợi chỉ ngũ sắc, Lạc Long Quân đã tạo ra một chiếc thòng lọng, đặt trước hang ổ của hồ ly. Ngay khi vừa ló dạng, con yêu tinh đã bị siết cổ đến chết.
Rời Long Biên, Lạc Long Quân đến Phong Châu và gặp một cây đại thụ ngàn năm tuổi, nơi ẩn náu của một mộc tinh. Yêu tinh này thường biến thành người để vào làng quấy nhiễu, hại gia súc. Lạc Long Quân đã dùng chiếc rìu lớn, tự tay chặt hạ cây đại thụ, tiêu diệt mộc tinh.
Sau khi diệt trừ ba loài yêu ma, Lạc Long Quân đã dạy dân chúng cách trồng lúa, làm ra món cơm lam thơm dẻo, và hướng dẫn họ cách vẽ mắt rồng trên thuyền để xua đuổi tà ma khi ra khơi.
Cùng thời điểm đó, Đế Lai cùng con gái Âu Cơ từ phương Bắc di cư xuống phương Nam. Nhận thấy Lạc Long Quân là người khỏe mạnh, giỏi bơi lội, Đế Lai đã gả Âu Cơ cho ông. Đám cưới của họ diễn ra trong không khí tưng bừng, vui vẻ.
Sau một năm chung sống, Âu Cơ mang thai. Ngày sinh nở, dân chúng ai cũng náo nức chờ đợi. Tuy nhiên, điều kỳ lạ đã xảy ra: thay vì sinh ra người, Âu Cơ lại sinh ra một cái bọc trăm trứng. Bảy ngày sau, bọc trứng nở ra, mỗi quả trứng hóa thành một bé trai khôi ngô, tuấn tú. Điều kỳ diệu là các bé đều có thể tự đứng dậy và đi lại ngay lập tức. Trăm người con đều quấn quýt bên mẹ.
Lạc Long Quân và Âu Cơ cùng nhau chăm sóc đàn con. Dân chúng cũng mang tặng gạo nếp và cơm lam. Trăm người con lớn nhanh như thổi, chẳng mấy chốc đã cao lớn bằng cha.
Tuy nhiên, Lạc Long Quân thường xuyên vắng nhà để về thăm mẹ là Long Nữ dưới cung điện dưới nước. Âu Cơ ở nhà ngày càng buồn tủi, trách chồng không quan tâm đến con cái. Lạc Long Quân giải thích: “Ta là dòng dõi Rồng, sống dưới nước; nàng là dòng dõi Tiên, ưa thích cõi đất. Chúng ta không thể sống chung mãi được. Chi bằng, ta chia nhau, nàng mang 50 người con lên núi, ta mang 50 người con xuống biển. Như vậy là tốt nhất.”
Từ đó, Lạc Long Quân và Âu Cơ chia tay. Âu Cơ cùng 50 người con lên núi khai hoang, sinh sống, đặt nền móng cho các dân tộc sống ở vùng cao. Lạc Long Quân cùng 50 người con xuống biển, cai quản các vùng đất ven biển, khai sinh ra các tộc người sinh sống ở miền duyên hải. Người con cả ở lại Phong Châu, lên ngôi vua, đặt tên nước là Văn Lang, hiệu là Hùng Vương. Câu chuyện này giải thích nguồn gốc của người Việt Nam, là con cháu của Rồng và Tiên.
