Hóa học, với những công thức hóa học phức tạp, thường gây ra không ít khó khăn cho học sinh, đặc biệt là các bạn sĩ tử cuối cấp. Tuy nhiên, với những phương pháp ghi nhớ thông minh, việc chinh phục môn học này sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn bao giờ hết. Bài viết này sẽ mang đến hai mẹo đơn giản nhưng vô cùng hữu ích, giúp bạn hệ thống kiến thức và thuộc lòng các công thức một cách nhanh chóng.
Mẹo nhớ tiếp đầu ngữ trong hóa học
Các tiếp đầu ngữ (tiền tố) đóng vai trò quan trọng trong việc đặt tên và hiểu rõ cấu trúc của các hợp chất hóa học. Nắm vững cách ghi nhớ chúng sẽ giúp bạn dễ dàng tiếp cận với nhiều loại công thức khác nhau.
Hóa hữu cơ
Trong hóa hữu cơ, các tiếp đầu ngữ như Met-, Et-, Prop-, But-, Pen-, Hex-, Hept-, Oct-, Non-, Dec- lần lượt đại diện cho số lượng nguyên tử carbon từ 1 đến 10 trong chuỗi mạch cacbon no. Để ghi nhớ chuỗi tiếp đầu ngữ này, bạn có thể sử dụng các câu văn gợi nhớ sáng tạo và hài hước như:
- Mẹ em phải bón phân hoá học ở ngoài đồng.
- Mẹ em nên phải bao phen hồi hộp. Ôi người đẹp!
- Mẹ em phải bưng phở hì hụp ở ngoài đường.
- Mắt em phai buồn phút hoàng hôn ở nơi đó.
Những câu này không chỉ giúp bạn nhớ thứ tự các tiếp đầu ngữ mà còn tạo sự liên kết hình ảnh, giúp việc ghi nhớ trở nên sinh động và bền vững hơn.
Dãy hoạt động hóa học của kim loại
Hiểu rõ dãy hoạt động hóa học giúp dự đoán khả năng phản ứng của kim loại. Dãy hoạt động hóa học thường gặp là: K, Na, Ca, Mg, Al, Zn, Fe, Ni, Sn, Pb, (H), Cu, Hg, Ag, Pt, Au. Các câu ghi nhớ phổ biến bao gồm:
- Khi nào cần may áo giáp sắt nhớ sang phố hỏi cửa hàng Á Phi Âu.
- Khi cả nhà may áo giáp sắt nhớ sang phố hàn đồng hiệu Á Phi Âu.
Đối với dãy hoạt động có thêm Liti (Li), Bari (Ba), Mangan (Mn), Sắt (Fe), Crom (Cr), có thể dùng:
- Lúc khó bà cần nàng may áo màu giáp có sắt nhớ sang phố hàn đồng hiệu Á Phi Âu.
Các nguyên tố phân nhóm chính
Các nhóm nguyên tố trong bảng tuần hoàn cũng có những cách ghi nhớ riêng:
- Nhóm IA: Li, Na, K, Rb, Cs, Fr – Lâu nay không rảnh coi phim.
- Nhóm IIA: Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra – Bé mang cây súng bắn ruồi.
- Nhóm IIIA: B, Al, Ga, In, Ti – Bà Anh lấy Gà Trong Tủ lạnh.
- Nhóm IVA: C, Si, Ge, Sn, Pb – Chú Sỉ Gọi em Sang nhậu Phở bò.
- Nhóm VA: N, P, As, Sb, Bi – Ni cô Phàm tục Ắt Sầu Bi.
- Nhóm VIA: O, S, Se, Te, Po – Ông Say Sỉn Té Bò.
- Nhóm VIIA: F, Cl, Br, I, At – Phải Chi Bé Iêu Anh.
- Nhóm VIIIA: He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn – Hằng Nga Ăn Khúc Xương Rồng.
Việc biến các dãy ký hiệu hóa học thành những câu văn, câu thơ “bá đạo” đầy hình ảnh là một chiến lược ghi nhớ hiệu quả. 
Công thức hóa học
Mẹo nhớ bằng cách làm thơ về nguyên tử khối và hóa trị
Nắm vững nguyên tử khối và hóa trị là nền tảng để giải các bài toán hóa học và cân bằng phương trình. Những bài thơ dưới đây sẽ giúp bạn ghi nhớ chúng một cách dễ dàng.
Nguyên tử khối
Bài thơ về nguyên tử khối cung cấp giá trị khối lượng nguyên tử của nhiều nguyên tố phổ biến, được trình bày một cách vần điệu và dễ thuộc:
Anh hydro là một (1).
Mười hai (12) cột Carbon.
Nitro mười bốn (14) tròn.
Oxi mỏi mòn mười sáu (16).
Natri hay láu táu, nhảy tót lên hai ba (23).
Khiến Magie gần nhà, ngậm ngùi đành hai bốn (24).
Hai bảy (27) nhôm la lớn.
Lưu huỳnh giành ba hai (32).
Khác người thật là tài.
Clo ba lăm rưỡi (35,5).
Kali thích ba chín (39).
Canxi tiếp bốn mươi (40).
Năm lăm (55) mangan cười.
Sắt đây rồi năm sáu (56).
Sáu tư (64) đồng nổi cáu.
Bởi kém kẽm sáu lăm (65).
Tám mươi (80) Brom nằm.
Xa bạc trăm lẻ tám (108).
Bari lòng buồn chán, một ba bảy (137) ích chi.
Kém người ta còn gì.
Hai lẻ bảy (207) bác chì.
Thủy ngân hai lẻ một (201)…
Bài thơ hóa trị
Bài thơ về hóa trị tổng hợp các nguyên tố và nhóm nguyên tử theo từng loại hóa trị, giúp bạn dễ dàng tra cứu và áp dụng:
Kali (K), iốt (I), hidrô (H).
Natri (Na) với bạc (Ag), clo (Cl) một loài.
Là hoá trị I hỡi ai.
Nhớ ghi cho kỹ khỏi hoài phân vân.
Magiê (Mg), kẽm (Zn) với thuỷ ngân (Hg).
Ôxi (O), đồng (Cu), thiếc (Sn) thêm phần bari (Ba).
Cuối cùng thêm chữ canxi (Ca).
Hoá trị II nhớ có gì khó khăn!
Này nhôm (Al) hoá trị III lần.
In sâu trí nhớ khi cần có ngay.
Cácbon (C), silic (Si) này đây.
Có hoá trị IV không ngày nào quên.
Sắt (Fe) kia lắm lúc hay phiền.
II, III ta phải nhớ liền nhau thôi.
Lại gặp nitơ (N) khổ rồi.
I , II , III , IV khi thời lên V.
Lưu huỳnh (S) lắm lúc chơi khăm.
Xuống II lên IV khi thì VI luôn.
Phốt pho (P) nói đến không dư.
Có ai hỏi đến, thì ừ rằng V.
Em ơi cố gắng học chăm.
Bài ca hoá trị suốt năm cần dùng.
Việc ghi nhớ các công thức hóa học, dù phức tạp đến đâu, sẽ trở nên dễ dàng hơn nếu bạn áp dụng đúng phương pháp và có kế hoạch ôn luyện khoa học. Điều này không chỉ áp dụng cho môn Hóa mà còn cho tất cả các môn học khác trong chương trình lớp 12.
Để hỗ trợ học sinh xây dựng lộ trình học tập hiệu quả, HOCMAI đã phát triển App Hocmai, cung cấp các kế hoạch học tập cá nhân hóa, tài liệu ôn luyện và các bài kiểm tra thử. Ứng dụng này được thiết kế để giúp học sinh, dù ở trình độ nào, đều có thể đạt được mục tiêu học tập của mình.
Tải ngay App HOCMAI để trải nghiệm các khóa học bổ trợ, đề thi thử và phương pháp ôn luyện bứt phá điểm số.
