Bài viết này cung cấp kiến thức chi tiết về cách đổi phân số ra số thập phân và ngược lại, giúp học sinh lớp 7 nắm vững phương pháp giải bài tập, từ đó nâng cao kết quả học tập môn Toán.
I. Công thức đổi phân số ra số thập phân
1. Quy tắc đổi phân số ra số thập phân
Để đổi một phân số dạng $frac{a}{b}$ (với $b neq 0$) ra số thập phân, ta thực hiện phép chia tử số $a$ cho mẫu số $b$. Kết quả của phép chia này có thể rơi vào một trong hai trường hợp sau:
-
Phép chia kết thúc sau một số hữu hạn các bước: Khi đó, ta thu được một số thập phân hữu hạn.
Ví dụ: $frac{3}{4} = 3 div 4 = 0.75$ -
Phép chia không bao giờ kết thúc: Trong trường hợp này, phần thập phân của kết quả sẽ lặp đi lặp lại một nhóm chữ số vô hạn lần. Ta gọi số thập phân thu được là số thập phân vô hạn tuần hoàn.
Ví dụ: $frac{1}{3} = 1 div 3 = 0.333…$
2. Đổi từ số thập phân ra phân số
Quá trình chuyển đổi ngược lại từ số thập phân về phân số phụ thuộc vào loại số thập phân:
-
Với số thập phân hữu hạn:
- Bước 1: Đếm số chữ số ở phần thập phân (sau dấu phẩy). Giả sử có $n$ chữ số.
- Bước 2: Viết số thập phân dưới dạng phân số với tử số là số đã bỏ dấu phẩy và mẫu số là $10^n$ (số 1 theo sau bởi $n$ chữ số 0).
- Bước 3: Rút gọn phân số nếu có thể.
Ví dụ: $0.65 = frac{65}{100} = frac{13}{20}$
-
Với số thập phân vô hạn tuần hoàn:
- Dựa trên các kết quả thừa nhận, ta có thể chuyển đổi.
- Ví dụ:
- $0.overline{3} = frac{3}{9} = frac{1}{3}$
- $1.2overline{3} = 1 + 0.2overline{3} = 1 + frac{21}{90} = 1 + frac{7}{30} = frac{37}{30}$
II. Các ví dụ minh họa
Ví dụ 1: Viết các phân số sau dưới dạng số thập phân
a) $frac{63}{40}$
b) $frac{6}{11}$
c) $frac{13}{45}$
Lời giải:
a) Thực hiện phép chia $63 div 40$, ta được $1.575$. Vậy $frac{63}{40} = 1.575$.
b) Thực hiện phép chia $6 div 11$, ta được $0.545454…$ (chu kỳ lặp lại là 54). Vậy $frac{6}{11} = 0.overline{54}$.
c) Thực hiện phép chia $13 div 45$, ta được $0.28888…$ (chu kỳ lặp lại là 8). Vậy $frac{13}{45} = 0.2overline{8}$.
Ví dụ 2: Viết các số thập phân sau dưới dạng phân số
a) $0.65$
b) $1.3636…$
c) $0.2(28)$
Lời giải:
a) Số $0.65$ là số thập phân hữu hạn. Ta có: $0.65 = frac{65}{100} = frac{13}{20}$.
Chuyển đổi số thập phân 0.65 về phân số
b) Số $1.3636…$ là số thập phân vô hạn tuần hoàn với chu kỳ là $36$. Ta có: $1.3636… = 1.overline{36} = 1 + frac{36}{99} = 1 + frac{4}{11} = frac{15}{11}$.
c) Số $0.2(28)$ là số thập phân vô hạn tuần hoàn, với phần bất thường là $2$ và chu kỳ là $28$. Ta có: $0.2(28) = frac{228 – 2}{990} = frac{226}{990} = frac{113}{495}$.
Việc nắm vững các công thức và phương pháp đổi giữa phân số và số thập phân là rất quan trọng. Hãy luyện tập thường xuyên để thành thạo kỹ năng này, giúp bạn tự tin hơn trong học tập và giải quyết các bài toán liên quan.






