Thể tích khối lăng trụ tam giác đều là một chủ đề quan trọng, thường xuyên xuất hiện trong các kỳ thi tốt nghiệp THPT. Bài viết này sẽ cung cấp công thức tính thể tích, các tính chất liên quan cùng bài tập vận dụng chi tiết, giúp học sinh nắm vững kiến thức và tự tin chinh phục các dạng toán.
I. Khái Niệm Và Tính Chất Của Hình Lăng Trụ Tam Giác Đều
Hình lăng trụ tam giác đều là hình lăng trụ có hai đáy là hai tam giác đều bằng nhau. Các mặt bên của hình lăng trụ này là các hình chữ nhật và chúng luôn vuông góc với hai đáy. Các cạnh đáy của hình lăng trụ đều bằng nhau, đảm bảo tính đối xứng và đồng nhất của hình khối.
Hình lăng trụ tam giác đều
Những tính chất cơ bản của hình lăng trụ tam giác đều bao gồm:
- Hai đáy là hai tam giác đều, bằng nhau và song song với nhau.
- Các cạnh bên bằng nhau và song song với nhau.
- Các mặt bên là hình chữ nhật và bằng nhau.
- Các mặt bên vuông góc với hai mặt đáy.
II. Công Thức Tính Thể Tích Khối Lăng Trụ Tam Giác Đều
Thể tích của khối lăng trụ tam giác đều được tính bằng công thức:
V = S.h
Trong đó:
- V là thể tích khối lăng trụ (đơn vị mét khối – m³).
- S là diện tích đáy của hình lăng trụ (đơn vị mét vuông – m²).
- h là chiều cao của khối lăng trụ (đơn vị mét – m).
Đối với lăng trụ tam giác đều, diện tích đáy S được tính bằng công thức diện tích tam giác đều: S = $frac{sqrt{3}}{4}a^2$, với ‘a’ là độ dài cạnh đáy.
Do đó, công thức tính thể tích khối lăng trụ tam giác đều có thể viết lại là:
V = $frac{sqrt{3}}{4}a^2$.h
Thể tích khối lăng trụ tam giác đều
III. Công Thức Tính Diện Tích Khối Lăng Trụ Tam Giác Đều
1. Diện Tích Xung Quanh (Sxq)
Diện tích xung quanh của hình lăng trụ tam giác đều bằng chu vi đáy nhân với chiều cao.
Sxq = P.h
Trong đó:
- P là chu vi đáy. Với đáy là tam giác đều cạnh ‘a’, chu vi P = 3a.
- h là chiều cao của lăng trụ.
Vậy, Sxq = 3a.h
2. Diện Tích Toàn Phần (Stp)
Diện tích toàn phần của hình lăng trụ tam giác đều bằng tổng diện tích xung quanh và diện tích hai đáy.
Stp = Sxq + 2Sđáy
Với Sđáy = $frac{sqrt{3}}{4}a^2$, ta có:
Stp = 3ah + 2 * $frac{sqrt{3}}{4}a^2$ = 3ah + $frac{sqrt{3}}{2}a^2$
IV. Bài Tập Vận Dụng Tính Thể Tích Khối Lăng Trụ Tam Giác Đều
Dưới đây là một số bài tập điển hình cùng lời giải chi tiết để củng cố kiến thức:
Câu 1: Tính thể tích khối lăng trụ tam giác đều ABC.A’B’C’ có cạnh đáy bằng 8cm và mặt phẳng A’B’C’ tạo với đáy ABC một góc bằng $60^0$.
- Giải: Chiều cao h = AA’ = AI.tan$60^0$ = $(frac{8sqrt{3}}{2})$.$sqrt{3}$ = 12 cm. Diện tích đáy S(ABC) = $(frac{8^2sqrt{3}}{4})$ = $16sqrt{3}$ cm². Thể tích V = S.h = $16sqrt{3}$ * 12 = $192sqrt{3}$ cm³.
Câu 2: Cho hình lăng trụ ABC.A’B’C’ có đáy ABC là tam giác đều cạnh a = 2 cm và chiều cao h = 3cm. Tính thể tích.
- Giải: Diện tích đáy S(ABC) = $frac{2^2sqrt{3}}{4}$ = $sqrt{3}$ cm². Thể tích V = S.h = $sqrt{3}$ * 3 = $3sqrt{3}$ cm³.
Câu 3: Tính thể tích của khối lăng trụ tam giác đều có cạnh đáy bằng 2a và cạnh bên bằng a.
- Giải: Chiều cao h = a. Diện tích đáy S(ABC) = $frac{(2a)^2sqrt{3}}{4}$ = $a^2sqrt{3}$. Thể tích V = S.h = $a^2sqrt{3}$ * a = $a^3sqrt{3}$.
Câu 4: Cho hình lăng trụ tam giác đều ABC.A’B’C’. Tính thể tích khối lăng trụ này khi:
a) AB = 2 cm; AA’ = 6 cm
b) AB = 6 cm; BB’ = 8 cm
- Giải:
a) Cạnh đáy a = 2cm, chiều cao h = 6cm. V = $frac{sqrt{3}}{4}a^2$.h = $frac{sqrt{3}}{4}(2^2).6$ = $6sqrt{3}$ cm³.
b) Cạnh đáy a = 6cm, chiều cao h = 8cm. V = $frac{sqrt{3}}{4}a^2$.h = $frac{sqrt{3}}{4}(6^2).8$ = $72sqrt{3}$ cm³.
Câu 5: Tính thể tích V của khối lăng trụ tam giác đều có tất cả các cạnh bằng a.
- Giải: Cạnh đáy a, chiều cao h = a. V = $frac{sqrt{3}}{4}a^2$.h = $frac{sqrt{3}}{4}a^2$.a = $frac{sqrt{3}}{4}a^3$.
Để nắm vững hơn các dạng bài tập và phương pháp giải nhanh, học sinh có thể tham khảo các bài giảng chuyên sâu và tài liệu luyện tập tại Vuihoc.vn.
Nguồn tham khảo:
- Bộ Sách Thần Tốc Luyện Đề Toán – Lý – Hóa THPT Có Giải Chi Tiết
- Các công thức toán hình 12
Chúc các em học tốt và đạt kết quả cao trong các kỳ thi!






